|
|
 |
|
|
|
 |
 |
 |
 |
 |
| |
DANIŞMANLIK HİZMETLERİ |
|
KALİTE YÖNETİM SİSTEMLERİ
-
ISO 14001 ( Çevre
Yönetim Sistemi)
Danışmanlık Hizmetleri
|
ISO 14001 Çevre Yönetim
Sistemi Nedir?
ISO 14001 Standardı,
kuruluşların; politika ve
amaçlarını tespit
edebilmelerini mümkün kılmak
amacıyla mevzuatta koşulan
şartlarla, önemli çevre
etkilerini dikkate alarak,
bir çevre yönetim sistemi
için gerekli şartların
belirlenmesidir. ISO 14001
Çevre Yönetim Standardı
kuruluşların kontrol altında
tutabildikleri ve/veya
etkileyebildikleri çevre
boyutlarını kapsar.
ISO 14001 Çevre Yönetim
Sistemi,
bir çevre yönetim sistemi
uygulayan, bu sistemi
sürdüren ve geliştiren,
kendi çevre politikasına
uymayı taahhüt eden,
bu riayeti başkalarına da
gösterebilen,
çevre yönetim sistemini,
kendi bünyesinin dışındaki
bir kuruluşa tescil ettirmek
ve bu konuda sertifika almak
isteyen,
kendi isteği ile bu
standarda uyma konusunda
kararlı olan ve bu hususu
açıkça beyan eden bütün
kuruluşlara uygulanabilir.
Bu standardın bütün gerek ve
şartları herhangi bir çevre
yönetim sistemine dâhil
edilmek ve onunla
bütünleştirilmek amacıyla
geliştirilmiştir.
ISO 9001 standardından yola
çıkılarak yayımlanan ISO
14001, dünya pazarına kısa
zamanda önemli bir rekabet
unsuru olarak yansımıştır.
Türkiye'de de birçok
sektörden kuruluş, bu
standardın gereklerini
kendileri yerine getirmekle
kalmayıp, tedarikçilerine de
bu yönde yaptırım
uygulamaktadır. Bu
yaklaşımın en somut örneği
otomotiv sektöründe
görülmektedir. Sektörde söz
sahibi kuruluşlar, alım
yapmak için diğer kalite
gereklerinin yanı sıra,
firmaların Çevre Yönetim
Sistemi kurmalarını ve bunu
belgelendirmelerini önşart
olarak talep etmektedirler.
Taleplerinin en kısa zamanda
uygulanması için ana
sanayiden birçok kuruluş
değişik tarihler
belirlemiştir ve bu sürelere
uyulmasını beklemektedir.
Ana sanayi bu konudaki
taleplerini, yine
kendilerinden gelen eğitim
ve danışmanlık faaliyetleri
ile hatta zaman zaman
belgelendirme maliyetlerinin
kısmen karşılanmasıyla maddi
olarak da desteklemektedir.
Beyaz eşya gibi diğer
sektörlerde de birçok ana
sanayi kuruluşu,
tedarikçilerini
değerlendirirken çevre ile
ilgili uygulamalarını
dikkate almaktadır..
Türkiye'de faaliyet gösteren
uluslararası kuruluşlarda da
çevre yönetim sistemi
uygulaması yaygındır. Burada
genellikle amaç, değişik
ülkelere yayılmış olan
birimlerin çevre
uygulamalarını daha kolay
kontrol ederek merkezden
belirlenmiş kriterlere ve
yerel kanunlara uyulduğundan
emin olmak ve firmanın
çevreci imajını korumaktır.
ISO 14001 standardı, kuruluş
nezdinde yerel kanunların
uygulanmakta olduğunun da
takipçisidir. Ülkemizde 1983
yılında yürürlüğe giren
Çevre Kanunu, 1986 yılından
bu yana yayımlanmaya devam
eden yönetmelikler ile
desteklenmektedir. Bunlar
ekolojik dengenin
korunabilmesi, havada, suda
ve toprakta kirlilik ve
bozulmaların önlenmesi için
kuruluşların uymakla yükümlü
olduğu hususları
belirlemektedir.
ISO 14001 standardının
gereklerini yerine getiren
bir kuruluş, yasaları takip
etme ve uygulama
yükümlülüğünün ötesinde,
kirliliğin önlenmesini de
taahhüt etmek durumundadır.
Bu taahhütlerde bulunan bir
şirket, çevreyi korumak için
gereken altyapıya sahip
olmanın yanı sıra,
çalışanlarının bilinçli
olması ve oluşturulan
çalışma kurallarını
gerektiği gibi uygulaması
için gerekeni yapmalıdır.
Üretim yapan bir şirketten
örnek vermek gerekirse, atık
sular için bir arıtma
tesisinin bulunması yeterli
değildir: bu tesisin sürekli
ve güvenli çalışmasını
sağlayacak insan gücüne,
yöntemlere ve kontrol
mekanizmalarına ihtiyaç
vardır. Özellikle karmaşık
üretim süreçleri bulunan
kuruluşlarda, bertaraf
gereken tüm atık suların
arıtma tesisine
bağlantısının yapıldığına
emin olunmalıdır. Aynı
şekilde kimyasal madde
bulunduran bir kuruluşun,
maddenin şirket içine
alınmasından depolanmasına
ve tüketilmesine kadar her
aşamada sızıntı, dökülme,
parlama, kazara başka
kimyasallarla karışarak
tehlikeli durum yaratması
gibi tehlikelere karşı kesin
önlemler alması
gerekmektedir. Unutulmaması
gereken bir durum da
vardiyalı çalışmalarda gece
çıkabilecek problemlerdir.
Tüm bunların yanı sıra doğal
kaynakların sınırlı
olduğunun bilinciyle su,
enerji ve diğer kaynakların
tüketiminin de kontrol
altına alınması kirliliğin
önlenmesi prensibinin önemli
bir unsurudur.
ISO 14000 STANDART SERİSİ
ISO 14001 Çevre Yönetim
Sistemleri Özellikler ve
Kullanım Kılavuzu
ISO 14004 Çevre Yönetimi
-Çevre Yönetim Sistemleri-
Çevre Yönetim Prensipleri
Kılavuzu
Sistemler ve Destekleyici
Teknikler-
ISO 14010 Çevre Yönetimi
-Çevre Denetim Kılavuzu-
Çevre İle İlgili Denetimin
Genel Prensipleri
ISO 14011 Çevre Yönetimi
–Çevre Denetim Kılavuzu
Denetim Usulü-Kısım 1- Çevre
Yönetim Sistemlerinin
Denetimi
ISO 14012 Çevre Yönetimi
–Çevre Denetçilerinin Haiz
Olması Gereken Özellikler
ISO 14020 Çevre
Yönetimi-Çevre İle İlgili
Etiketlemenin Temel
Prensipleri
ISO 14030 Çevre
Performansı (taslak)
ISO 14040 Çevre Yönetimi
-Hayat Boyu Değerlendirme-
Genel Prensipler ve
Uygulamalar
ISO 14001'in Tarihsel
Gelişimi
Çevre sorunları birden bire
ortaya çıkmamış, sanayileşme
ile birlikte hızla birikerek
varlığını bugünlere
taşımıştır. İnsan
faaliyetlerinin doğaya
verdiği zararlar, doğanın
kendini yenileyebilme
becerisi nedeniyle bertaraf
edileceği düşünülerek, hep
göz ardı edilmiştir. Ancak
nüfus artışı, kentleşme ve
sanayileşmeyle birlikte
olumsuz çevre etkilerinin
artışı doğayı zorlamaya
başlamış ve 1960’lı yıllarda
gerçekleştirilen bilimsel
teknolojik devrimin çevreye
etkileri, çevre için koruma
ve iyileştirme
çalışmalarının ivedilikle
yapılması gereğini gözler
önüne sermiştir. Çevre
kirliliğinin ülkeler ile
değil, çevre etkilerinin
yayılımı oranında sınırlı
olması, çevreci gruplar,
sanayi ve devlet, hatta
devletlerarası ilişkilerde
sorunlar yaratmıştır. Artan
nüfusa iş yaratma, besin
sağlama ve ülkelerin
kalkınma talepleri de
dikkate alındığında,
ekonomiden toplum
bilimlerine dek pek çok
noktada hayatımızı etkileyen
çevre sorunları için, tüm
dünya devletleri yeni
çözümlere itmiştir.
Özellikle “sıfır atık”
üreterek “etkisiz” bir
üretim modeli oluşturmanın
imkânsızlığı karşısında,
çevrenin daha az
kirletilerek üretim
yapılmasına olanak sağlayan
yöntemlerin araştırılması
zorunlu olmuştur.
İlk olarak 1969 yılında
Birleşmiş Milletler Genel
Sekreteri çevrenin korunması
ve nüfus artışının
azaltılması konularında üye
ülkelere seslenmişti. Söz
konusu sorunlar, 1968
yılında kurulmuş olan Roma
Klübü’nün ‘değişmek ya da
yok olmak’ ikilemi üzerine
hazırlanan raporla da
gündeme getirilmişti. ‘sıfır
büyüme’ tezi kabül görmemiş,
1972 yılında Çevre
Konferansı düzenlenmiş ve
‘tek bir dünyamız var’
sloganı ulusal ve
uluslararası düzeyde bir çok
kuruluşun çevreyle
ilgilenmesine neden olmuştu.
‘Sıfır Büyüme’ tezinden
sonra çevre kalitesinin
korunmasının yanısıra,
ekonomik kalkınmanın da
sağlanabilmesi için 1972
yılında Stockholm Çevre
Konferansında ‘çevreyi
dışlamayan kalkınma’
stratejisi açıklanmıştı.
Amaç doğal kaynaklardan
adaletli bir şekilde
yararlanmaktı. ‘Çevreyi
dışlamayan kalkınma’ kavramı
esasen çevre koruma ve
ekonomik kalkınma arasında
bir çelişki görmüyordu.
Tarım politikalarında hem
tarımsal gelişme hemde tarım
topraklarının korunacağı
düşünülüyordu.
1970’li yıllarda ekonomik
kalkınmanın yanında çevre
kalitesinin de korunmasına
çözüm olarak ‘Sürdürülebilir
Kalkınma’ felsefesi
tartışılmaya başlandı. Bu
çözüm, doğal kaynakların
tüketim hızının oluşum
hızına paralelliğinin
sağlanması esasına
dayanıyordu. Kavram, 1987
yılında BM Çevre ve Kalkınma
Komisyonunca yayınlanan
‘Ortak Geleceğimiz’ adlı
raporda yer alarak yaygınlık
kazanmaya başladı.
Sürdürülebilir kalkınma,
bugünün gereksinimlerini
gelecek kuşakların da kendi
gereksinimlerini karşılama
imkanlarını yok etmeden
karşılamaktır.Herkesin temel
gereksinimlerini
karşılayabilmeyi ve
kaynakların kullanımı,
yatırımların
yönlendirilmesi,
teknolojinin yönünün
belirlenmesi ve kurumsal
değişiklikler yaşanırken
insanlığın beklentilerinin
dikkate alınmasını amaçlayan
bir değişim sürecidir.
Çevre sorunları ve ekonomik
kalkınma, son 30 yıl içinde
giderek yükselen bir tempoda
tartışıldı ve bu
tartışmalardan çıkan
sonuçlardan hareketle
yönetmelikler,idari
tebliğler ve standartlar
gibi uygulama şartlarını
içeren yayınlar hızla
çoğaldı. Avrupa Birliğine
üye ülkelerde uygulanan ve
sıkı bir disiplin olan EMAS
bunlardan birisidir. ISO
Eylül /1996’da, çevre
boyutlarının kontrolü ve
bertarafı konularında
şartlar içeren ve özellikle
kalkınmakta olan ülkelere
uygun ISO 14001 Çevre
Yönetim Sistemleri
standardını yayınladı.
Uygulamaları hızla yayılan
ve kabül gören ISO 14001
Standardı, çevre politikası,
çevre amaçları/hedefleri ve
çevre programları
doğrultusunda çevre
boyutlarının kontrolü ve
bertarafına yönelik şartları
içermektedir.
ISO 14001 Çevre Standart
Maddeleri
1. KAPSAM
2. ATIF YAPILAN STANDARTLAR
3. TARİFLER
4. ÇEVRE YÖNETİM SİSTEMİNİN
ŞARTLARI VE BAŞLICA
UNSURLARI
4.1 GENEL ŞARTLAR
4.2. ÇEVRE POLİTİKASI
4.3 PLANLAMA
4.3.1 ÇEVRE BOYUTLARI
4.3.2 KANUNİ VE DİĞER
ŞARTLAR
4.3.3 AMAÇ VE HEDEFLER
4.3.4. ÇEVRE YÖNETİM
PROGRAMI VEYA PROGRAMLARI
5. UYGULAMA VE İŞLEM
5.1 BÜNYE (YAPI) VE
SORUMLULUK
5.2 EĞİTİM, BİLİNÇ VE
EHLİYET
5.3 İLETİŞİM
5.4 ÇEVRE YÖNETİM SİSTEMİ
İLE İLGİLİ BELGEYE BAĞLAMA
İŞLEMLERİ
5.5 BELGE KONTROLÜ
5.6 İŞLEM KONTROLÜ
5.7 ACİL HAL HAZIRLIĞI VE BU
HALLERDE YAPILMASI GEREKEN
İŞLER
6. KONTROL VE DÜZELTİCİ
FAALİYET
6.1 İZLEME VE ÖLÇME
6.2 RİAYETSİZLİK,
DÜZELTİCİ-ÖNLEYİCİ FAALİYET
6.3 KAYIT
6.4 ÇEVRE YÖNETİM SİSTEMİ
ŞARTLARI DENETİMİ
7. YÖNETİMİN GÖZDEN
GEÇİRMESİ
ISO 14001 Çevre Yönetim
Sistemi Terimleri
Sürekli Gelişme: Kuruluşun,
çevre politikasına uygun
olarak genel çevre
icraatında gelişmeler
sağlamak için kuruluş çevre
yönetim sisteminin sürekli
olarak iyileştirilmesidir.
Çevre: Bir kuruluşun
faaliyetlerini içinde
yürüttüğü, hava, su ,
toprak, tabii kaynaklar,
bitki topluluğu (flora)
hayvan topluluğu (fauna),
insanlar ve bunlar
arasındaki ilişkileri içinde
alan ortamdır.
Çevre Boyutu: Kuruluşun,
faaliyetlerinin, ürünlerinin
veya hizmetlerinin çevre ile
etkileşime giren
unsurlarıdır.
Çevre Etkisi: Çevrede,
kısmen veya tamamen
kuruluşun faaliyet, ürün ve
hizmetleri dolayısıyla
ortaya çıkan, olumlu veya
olumsuz her türlü
değişikliktir.
Çevre Politikası: Kuruluşun,
genel çevre icraatı ile
ilgili niyet ve
prensiplerini
açıklamak,faaliyet, çevre
amaç ve hedeflerle çerçeve
teşkil etmek üzere yaptığı
beyandır.
Kirlenmenin Önlenmesi:
Kirlenmeyi önlemek, azaltmak
veya kontrol altında tutmak
amacıyla yeniden devreye
sokmayı, başka işleme tabi
tutmayı, işlemde değişiklik
yapmayı, kontrol
mekanizmalarını, kaynakların
etkin kullanımını, malzeme
ikamesini içine alabilen her
türlü işlem ve uygulamaya
başvurulması, malzeme veya
ürün kullanılmasıdır.
Sürdürülebilir Kalkınma:
Kısaca, mevcut ihtiyaçları
gelecek nesillerin kendi
ihtiyaçlarını
karşılayabilmelerine engel
olmadan karşılayarak
kalkınmaktır.
Hayat Boyu Değerlendirme:
Bir mal ve hizmet sisteminde
belirli bir malzeme ve
enerjiden elde edilen mal ve
hizmetlerle bu sistemin
hayat dönemince ortaya çıkan
ve doğrudan doğruya sisteme
atfedilebilen çevre
etkilerine ait bilgilerin
toplanması ve gözden
geçirilmesiyle ilgili bir
usuller dizisidir.
ISO 14001 Çevre Yönetim
Prensipleri
Yükümlülük Altına Girme ve
Politika: Kuruluş çevre
politikasını tayin etmeli ve
çevre yönetim sistemine
bağlılık taahhüdünde
bulunmalıdır.
Planlama: Kuruluş faaliyet,
ürün ve hizmetlerinin çevre
boyutlarını belirlemeli,
bunların önemli olanlarını
seçmelidir. Taahhütlerini
gerçekleştirmek için amaç ve
hedefler tespit etmeli, bu
amaç ve hedeflere ulaşmak
için gerçekleştireceği
faaliyetleri
programlamalıdır.
Uygulama ve İşlem: Kuruluş,
çevre politikasını
gerçekleştirmek, amaç ve
hedeflerine ulaşabilmek
maksadıyla etkin bir
uygulamada bulunabilmek için
gerekli yetenek ve
imkanlarla birlikte bir
destek mekanizması
geliştirmelidir.
Kontrol ve Düzeltici
Faaliyet: Kuruluş, çevre
icraatını ve bu icraattaki
başarı derecesini ölçmeli,
izleyip değerlendirmelidir.
Gözden Geçirme ve
Geliştirme: Kuruluş, genel
çevre icraatını ve bu
icraattaki genel başarı
derecesini geliştirmek
amacıyla, çevre yönetim
sistemini gözden geçirmeli
ve sürekli olarak
geliştirmelidir.
ISO 14001 Çevre Yönetim
Sisteminin Uygulanmasının
Faydaları ;
Ulusal ve/veya
uluslararası mevzuatlara
uyumun artırılmasını
sağlamak
Çevresel performansın
artırılmasını sağlamak
Market Stratejileri
Uluslararası rekabette
avantaj sağlamak
İşletme itibar ve Pazar
payının artırılmasını
sağlamak
Maliyet kontrolünün
geliştirilmesiyle
masrafların azaltılması ve
verimliliğin artırılmasını
sağlamak
Acil durumlara
(deprem,yangın, sel vb.) ve
kazalara karşı hazırlıklı
bulunarak mesuliyetle
sonuçlanan kaza vb.
olayların azaltılmasını
sağlamak
Kirliliğin kaynaktan
başlayarak kontrol altına
alınması ve azaltılması
Girdi malzemeleri ve
enerji tasarrufu sağlanması
İzin ve yetki belgelerinin
alınmasının
kolaylaştırılması ISO 14001
tüm dünyaca bilinen ve
kullanılan ortak bir dil
olduğundan global pazarda
kabul edilirliğin sağlanması
Şirket faaliyetlerinin
çevreye olan etkisi ve çevre
riskleri belirlenerek
kontrol edilebilir ve bu
sayede çevreyi olumsuz
etkileyen unsurlar
azaltılır.
Çevre etkilerinden
kaynaklanan maliyetler
düşer.
Çevre ile ilgili yasalara
ve mevzuata uyum sağlanır.
Acil durumlarda meydana
gelebilecek çevre etkileri
azaltılır veya tamamıyla
ortadan kaldırılmasını
sağlamak.
Yasal kurumlara karşı,
mevzuat ve yönetmeliklere
uyulduğu dokümante edilmiş
çevre yönetim sistemi ve ISO
14001 Belgesi ile
gösterilebilir.
Gerek ulusal, gerekse
uluslararası alanda
tanınmışlık sağlanarak
kuruluşa prestij
kazandırmak.
Şirket personeline verilen
eğitimler sayesinde
çalışanlarda çevre bilinci
artmasını sağlamak.
Çevreye zarar vermeyen bir
işletmede çalışıyor
olmalarının vermiş olduğu
güvenle, çalışanları motive
etmek.
Tüketicinin çevre ile
ilgili beklentilerine cevap
verilerek ve bilinçli
tüketicilere erişebilmek ve
kazanılmalarını sağlamak.
Kaynaklar etkin kullanılır
(enerji, su, vb. tasarrufu
sağlanır).
Çevreye bırakılan atıklar
azalır.
|
|
"CE" DANIŞMANLIĞI |
|
MARKA TESCİL İŞLEMLERİ |
|
FİZİBİLİTE VE RİSK ANALİS
RAPORLARININ HAZIRLANMASI |
|
STRATEJİK YOL HARİTALARININ
HAZIRLANMASI |
|
|
 |
|
| |
|